Dolby Atmos, Dolby Digital en DTS: wat is het verschil?

Televisie met soundbar in een moderne woonkamer

Geschreven door

in

Bij het kiezen van een televisie, soundbar of homecinemasysteem kom je allerlei audio-termen tegen. Dolby Atmos, Dolby Digital en DTS staan regelmatig op verpakkingen en in productspecificaties. Maar wat betekenen die termen eigenlijk? En hoor je het verschil ook daadwerkelijk?

De namen worden nogal eens door elkaar gebruikt, terwijl ze niet precies hetzelfde betekenen. Dolby Atmos voegt bijvoorbeeld hoogte-informatie toe aan het geluid, terwijl Dolby Digital en DTS vooral bekendstaan als technieken voor surround sound.

In dit artikel lees je wat de verschillen zijn, hoe de technieken werken en wanneer ze thuis echt iets toevoegen.

Wat is Dolby Atmos?

Dolby Atmos is een audiotechniek die geluid ruimtelijker kan laten klinken. Het bijzondere is dat geluid niet alleen van voren, achteren en opzij kan komen, maar ook van bovenaf.

Bij traditionele surround sound wordt geluid meestal verdeeld over een vast aantal kanalen. Denk bijvoorbeeld aan een 5.1-opstelling met luidsprekers voor, achter en een subwoofer. Dolby Atmos kan daarnaast afzonderlijke geluiden een eigen positie in de ruimte geven. Dat worden audio-objecten genoemd.

Een film kan bijvoorbeeld het geluid van een overvliegende helikopter zo weergeven dat het lijkt alsof deze boven je hoofd passeert. Of je hoort regen niet alleen om je heen, maar ook van bovenaf.

Dat klinkt indrukwekkend, maar er is wel een belangrijke voorwaarde: de apparatuur moet de extra ruimtelijke informatie op een geschikte manier kunnen weergeven. Alleen het Dolby Atmos-logo op een soundbar of televisie betekent dus niet automatisch dat je ook daadwerkelijk geluid van bovenaf hoort.

Wil je meer weten over de techniek achter Dolby Atmos? Op de website van Dolby vind je een uitgebreidere uitleg over de werking van Dolby Atmos.

Wat is Dolby Digital?

Dolby Digital is een techniek waarmee geluid wordt verdeeld over meerdere audiokanalen. Het wordt vooral gebruikt voor surround sound bij films en series. Je komt het onder andere tegen op dvd’s, bij televisie-uitzendingen en in streamingdiensten.

Een veelgebruikte uitvoering is 5.1-surround sound. Daarbij wordt het geluid verdeeld over vijf afzonderlijke kanalen en een apart laagfrequentiekanaal voor lage tonen.

De vijf kanalen zijn bedoeld voor:

  • Een luidspreker linksvoor.
  • Een luidspreker rechtsvoor.
  • Een centrale luidspreker voor dialogen.
  • Twee luidsprekers achter of naast de luisterpositie.

De .1 staat voor het aparte kanaal voor lage tonen, meestal weergegeven door een subwoofer.

Dolby Digital kan dus geluid vanuit verschillende richtingen laten komen, maar heeft geen afzonderlijke hoogtekanalen. Het geluid komt rondom je vandaan, maar niet specifiek van bovenaf.

Dolby Digital Plus en Dolby TrueHD

Naast het oorspronkelijke Dolby Digital bestaan er uitgebreidere varianten.

Dolby Digital Plus is een verbeterde versie die efficiënter met geluid omgaat en een hogere geluidskwaliteit en meer audiokanalen ondersteunt. Deze techniek wordt veel gebruikt bij streamingdiensten.

Dolby TrueHD is een verliesvrije audiotechniek. Dat betekent dat het geluid bij het comprimeren geen informatie verliest. Je komt deze variant vooral tegen op Blu-ray- en 4K Blu-ray-schijven.

Beide varianten kunnen ook worden gebruikt om Dolby Atmos-geluid door te geven. Dat is een belangrijk verschil: Dolby Atmos is niet simpelweg een opvolger van Dolby Digital, maar een techniek die extra ruimtelijke informatie aan het geluid toevoegt.

Wat is DTS?

DTS staat voor Digital Theater Systems. Net als Dolby is DTS een techniek om digitaal geluid weer te geven via meerdere audiokanalen. Het wordt gebruikt bij films, series en games en is vooral bekend als alternatief voor Dolby Digital.

DTS ondersteunt verschillende surround sound-opstellingen. Net als bij Dolby Digital kun je bijvoorbeeld een 5.1-opstelling gebruiken. Het geluid wordt dan verdeeld over vijf luidsprekers en een apart kanaal voor lage tonen.

Het belangrijkste verschil zit niet zozeer in de manier waarop je de luidsprekers plaatst, maar in de techniek waarmee het geluid wordt gecodeerd en verwerkt.

DTS Digital Surround, DTS-HD en DTS:X

Net als Dolby heeft DTS verschillende varianten ontwikkeld.

DTS Digital Surround is de oorspronkelijke surround sound-techniek. Deze is vergelijkbaar met Dolby Digital en wordt onder andere gebruikt op dvd’s.

DTS-HD Master Audio is een uitgebreidere, verliesvrije variant. Deze wordt vooral gebruikt op Blu-ray- en 4K Blu-ray-schijven en kan geluid in hoge kwaliteit doorgeven.

DTS:X is de tegenhanger van Dolby Atmos. Deze techniek maakt gebruik van objectgebaseerde audio, waardoor geluiden een positie in de ruimte kunnen krijgen. Daardoor kunnen geluiden ook van bovenaf lijken te komen, afhankelijk van de gebruikte luidsprekeropstelling.

Net als bij Dolby Atmos is DTS:X dus meer dan alleen traditioneel surround sound. Het voegt een extra ruimtelijke dimensie toe aan de geluidsweergave.

Dolby Atmos-ondersteuning is niet hetzelfde als echt hoogtegeluid

Op steeds meer soundbars en homecinemasystemen staat dat ze Dolby Atmos ondersteunen. Dat klinkt aantrekkelijk, maar er zit een belangrijk verschil tussen het ondersteunen van Dolby Atmos en het daadwerkelijk weergeven van geluid van bovenaf.

Een apparaat kan een Dolby Atmos-signaal verwerken zonder dat het beschikt over luidsprekers die het geluid ook echt naar boven richten.

Sommige soundbars gebruiken hiervoor digitale geluidsverwerking. Daarbij probeert de apparatuur met behulp van slimme technieken een ruimtelijker geluid te creëren. Het kan daardoor lijken alsof geluiden hoger of verder om je heen klinken.

Dat kan een verbetering zijn ten opzichte van gewone stereoweergave of traditionele surround sound. Het resultaat is alleen niet hetzelfde als geluid dat daadwerkelijk via luidsprekers boven je wordt weergegeven.

Goed om te weten

Een soundbar met Dolby Atmos-ondersteuning heeft niet automatisch luidsprekers die geluid naar boven richten. Sommige modellen gebruiken virtuele geluidseffecten om hoogte te simuleren. Het resultaat kan daardoor behoorlijk verschillen.

Wanneer hoor je daadwerkelijk geluid van bovenaf?

Voor een duidelijker hoogte-effect zijn speciale hoogtekanalen nodig. Dat kan op verschillende manieren:

  • Upfiring speakers: luidsprekers die het geluid schuin omhoog richten, zodat het via het plafond naar de luisterpositie wordt weerkaatst.
  • Plafondluidsprekers: luidsprekers die daadwerkelijk boven de luisterpositie zijn geplaatst.
  • Virtuele hoogte-effecten: digitale verwerking die probeert het gevoel van hoogtegeluid na te bootsen zonder speciale luidsprekers.

Welke oplossing het beste werkt, hangt af van de apparatuur en de ruimte waarin deze staat.

Het is daarom verstandig om bij het kopen van een soundbar niet alleen naar het Dolby Atmos-logo te kijken. Controleer ook hoe de fabrikant het hoogtegeluid realiseert en welke luidsprekers daarvoor aanwezig zijn.

Verschil tussen traditionele surround sound en Dolby Atmos met hoogtekanalen.
Bij Dolby Atmos kan geluid ook van bovenaf komen. Dat kan via plafondluidsprekers of via upfiring speakers die het geluid tegen het plafond weerkaatsen.

Upfiring speakers: hoe werkt dat?

Veel soundbars met Dolby Atmos maken gebruik van zogenaamde upfiring speakers. Dit zijn luidsprekers die niet naar voren gericht zijn, maar schuin omhoog. Het geluid wordt daarbij tegen het plafond weerkaatst en vervolgens terug naar de luisterpositie gestuurd.

Je hoort het geluid daardoor niet rechtstreeks uit de soundbar komen, maar krijgt de indruk dat bepaalde geluiden zich boven je bevinden. Denk bijvoorbeeld aan een overvliegend vliegtuig, regen of geluidseffecten die zich hoger in de ruimte afspelen.

Afbeelding die upfiring techniek van soundbars met Dolby Atmos ondertsteuning laat zien
Bij upfiring speakers wordt het geluid via het plafond naar de luisterpositie weerkaatst.

Niet iedere woonkamer is geschikt

Het effect van upfiring speakers is sterk afhankelijk van de ruimte. Vooral het plafond speelt een belangrijke rol.

Een vlak en niet al te hoog plafond werkt doorgaans het beste. Bij een hoog, schuin of sterk absorberend plafond kan het geluid minder goed terugkaatsen. Ook de afstand tussen de soundbar, het plafond en de luisterpositie heeft invloed.

Dat betekent niet dat een Dolby Atmos-soundbar in een minder geschikte woonkamer geen goed geluid kan leveren. Alleen het specifieke hoogte-effect kan dan minder duidelijk aanwezig zijn.

Bij sommige soundbars kun je de hoogtekanalen bovendien afzonderlijk instellen. Daarmee kun je het effect aanpassen aan de ruimte en je persoonlijke voorkeur.

Heb je Dolby Atmos thuis echt nodig?

Dolby Atmos kan films, series en games een ruimtelijker geluidsbeeld geven. Vooral bij actiefilms, natuurdocumentaires en games kan het een leuke toevoeging zijn. Geluidseffecten kunnen beter om je heen en boven je lijken te bewegen.

Toch betekent dat niet dat Dolby Atmos voor iedereen noodzakelijk is. Een goede soundbar met traditionele surround sound kan al een flinke verbetering zijn ten opzichte van de ingebouwde luidsprekers van een televisie.

Ook de kwaliteit van de luidsprekers blijft belangrijk. Een soundbar met Dolby Atmos klinkt niet automatisch beter dan een goed systeem zonder Atmos. De gebruikte luidsprekers, de afstelling en de ruimte spelen minstens zo’n grote rol.

Daarnaast moet het bronmateriaal Dolby Atmos ondersteunen. Niet iedere film, serie of game bevat Atmos-geluid. En ook de manier waarop het geluid naar je apparatuur wordt gestuurd, kan invloed hebben op wat je uiteindelijk hoort.

Waar moet je op letten bij het kopen?

Kijk daarom verder dan alleen de ondersteunde audioformaten. Let vooral op:

  • De luidsprekeropstelling: beschikt de soundbar over echte upfiring speakers of gebruikt hij alleen virtuele effecten?
  • De geluidskwaliteit: hoe goed klinken dialogen, muziek en lage tonen?
  • De ruimte: is je woonkamer geschikt voor het weerkaatsen van geluid via het plafond?
  • De aansluitingen: ondersteunt de apparatuur de benodigde audioformaten via bijvoorbeeld HDMI eARC? Dat kan belangrijk zijn wanneer je een soundbar of homecinemasysteem aansluit. In het artikel Een nieuwe tv kopen: waar moet je op letten? lees je meer over belangrijke aansluitingen en specificaties.
  • Het gebruik: kijk je veel films en series met surround sound, of gebruik je de televisie vooral voor gewone televisieprogramma’s?

Dolby Atmos kan zeker meerwaarde bieden, maar het is verstandig om te kijken naar het complete geluidssysteem in plaats van alleen naar één logo op de verpakking.

Praktijktip van Tech Zonder Ruis

Kijk bij het vergelijken van soundbars niet alleen naar het Dolby Atmos-logo. Controleer of het model daadwerkelijk upfiring speakers heeft en lees hoe de fabrikant het hoogtegeluid realiseert. Dat vertelt je meer over de Atmos-ervaring die je kunt verwachten.

Dolby en DTS: de belangrijkste verschillen

De namen Dolby Digital, Dolby TrueHD, DTS en Dolby Atmos lijken op elkaar, maar beschrijven niet allemaal hetzelfde. Sommige technieken bepalen hoe geluid wordt gecodeerd, terwijl andere juist iets zeggen over de manier waarop geluid ruimtelijk wordt weergegeven.

Techniek Wat betekent het? Waar kom je het tegen?
Dolby Digital Surround sound, meestal 5.1 Dvd’s, televisie en streaming
Dolby Digital Plus Efficiënte surroundtechniek met ondersteuning voor meer kanalen Streamingdiensten
Dolby TrueHD Verliesvrije surroundaudio Blu-ray en 4K Blu-ray
Dolby Atmos Ruimtelijke audio met hoogte-informatie Streaming, films en games
DTS Digital Surround Traditionele surround sound Dvd’s en andere media
DTS-HD Master Audio Verliesvrije surroundaudio Blu-ray en 4K Blu-ray
DTS:X Ruimtelijke audio met hoogte-informatie Films en homecinemasystemen

Belangrijk om te weten: Dolby Atmos is geen directe vervanger van Dolby Digital of Dolby TrueHD. Atmos kan namelijk worden gecombineerd met verschillende audiotechnieken. Zo kan Dolby Atmos via Dolby Digital Plus worden aangeboden bij streamingdiensten, terwijl Blu-ray-schijven vaak Dolby TrueHD gebruiken.

Hetzelfde onderscheid bestaat bij DTS. DTS:X is de ruimtelijke audiotechniek, terwijl DTS-HD Master Audio een techniek is voor het coderen van geluid.

Conclusie: wat heb je thuis aan Dolby Atmos?

Dolby Atmos voegt een extra dimensie toe aan geluid. In plaats van alleen geluid rondom je te horen, kunnen geluidseffecten ook van bovenaf lijken te komen. Dat kan films, series en games een ruimtelijkere ervaring geven.

Toch is het Dolby Atmos-logo op een televisie of soundbar niet voldoende om te bepalen hoe goed die ervaring daadwerkelijk zal zijn. De gebruikte luidsprekers, de inrichting van je woonkamer en het bronmateriaal bepalen mede hoeveel je ervan merkt.

Een goede soundbar zonder Dolby Atmos kan daarom een betere keuze zijn dan een goedkoop model dat alleen op papier veel audioformaten ondersteunt.

Kijk bij het vergelijken van apparatuur dus niet alleen naar de ondersteunde technieken, maar vooral naar de daadwerkelijke geluidskwaliteit en de manier waarop het geluid wordt weergegeven.

Veelgestelde vragen over Dolby Atmos en DTS

Is Dolby Atmos beter dan Dolby Digital?

Dolby Atmos kan een ruimtelijkere geluidservaring bieden doordat geluiden ook van bovenaf kunnen komen. Dolby Digital richt zich op traditionele surround sound. Of Atmos daadwerkelijk beter klinkt, hangt af van de apparatuur, de luidsprekeropstelling en het bronmateriaal.

Heb je speciale luidsprekers nodig voor Dolby Atmos?

Niet altijd. Sommige soundbars gebruiken digitale verwerking om hoogtegeluid na te bootsen. Voor een duidelijker hoogte-effect zijn upfiring speakers of plafondluidsprekers doorgaans geschikter.

Werkt Dolby Atmos met iedere televisie?

Nee, niet iedere televisie ondersteunt Dolby Atmos-doorgifte. Ook de aansluitingen en instellingen spelen een rol. HDMI eARC is vaak de meest geschikte aansluiting om Atmos-geluid naar een compatibele soundbar of receiver door te sturen.

Is DTS hetzelfde als Dolby?

Nee. Het zijn twee verschillende systemen voor digitale audio. Beide bieden technieken voor surround sound en ruimtelijke audio. DTS:X is bijvoorbeeld vergelijkbaar met Dolby Atmos.

Heb je Dolby Atmos nodig voor een goede soundbar?

Nee. Een soundbar zonder Dolby Atmos kan uitstekend klinken. De kwaliteit van de luidsprekers, de afstelling en de weergave van dialogen en muziek zijn minstens zo belangrijk.

Meer technologie, minder ruis

Ontdek meer eerlijke uitleg, praktische adviezen en duidelijke vergelijkingen. Zonder marketingtaal, zodat jij met vertrouwen de juiste keuze kunt maken.